شرکت نرم افزار چیست ؟

نرم افزار، مجموعه ای از برنامه های رایانه ای، رویه ها و مستندات است که انجام کارهای مختلف بر روی یک سیستم رایانه ای را بر عهده دارد. عبارت “نرم افزار” برای نخستین بار توسط جان توکی در سال 1958 مورد استفاده قرار گرفت. در سطح بسیار ابتدایی، نرم افزار کامپیوتر، متشکل از زبان ماشین است که شامل گروهی از مقادیر دودویی بوده و دستورالعمل پردازنده را تعیین می کند. دستورالعمل پردازنده تغییر بیان از سخت افزار کامپیوتر در یک توالی از پیش تعریف شده می باشد. به طور خلاصه، نرم افزار کامپیوتر، زبانی است که اصطلاحاً به وسیلۀ آن یک رایانه، صحبت می کند. انواع مختلفی از نرم افزار های رایانه ای وجود دارد و باید دید اقسام اصلی آنها کدامند؟

اگر بخواهیم صادقانه صحبت کنیم هیچ کسب و کار مدرن امروزی بدون درک درست از مفهوم نرم افزار و انواع آن نمی تواند تصمیم درستی در زمینه طراحی سایت یا توسعه سیستم های دیجیتال بگیرد. بسیاری از شکست ها دقیقا از همین نقطه آغاز می شوند جایی که نرم افزار صرفا یک ابزار دیده می شود نه یک دارایی استراتژیک

در بیش از بیست سال تجربه عملی در طراحی و پیاده سازی سیستم های نرم افزاری برای سازمان ها و شرکت های مختلف بارها مشاهده شده که نداشتن شناخت دقیق از تقسیم بندی نرم افزار باعث انتخاب های اشتباه هزینه های اضافی و حتی از دست رفتن بازار شده است. این مقاله دقیقا برای جلوگیری از همین اشتباهات نوشته شده است

در ادامه بدون خلاصه سازی بدون حذف و بدون رها کردن هیچ بخش مهمی تمام آنچه باید درباره انواع نرم افزار بدانید از نگاه فنی و حقوقی بررسی می شود. این محتوا صرفا آموزشی نیست بلکه راهنمای تصمیم سازی است

نرم افزار چیست و چرا شناخت آن حیاتی است

نرم افزار مجموعه ای از برنامه های رایانه ای رویه ها و مستندات است که انجام وظایف مشخصی را در یک سیستم رایانه ای ممکن می سازد. این تعریف در ظاهر ساده است اما در عمل دنیایی از پیچیدگی های فنی حقوقی و اجرایی را در خود دارد

اصطلاح نرم افزار برای نخستین بار در سال ۱۹۵۸ توسط جان توکی مطرح شد اما امروزه نرم افزار دیگر فقط مجموعه ای از کدها نیست بلکه ستون اصلی تحول دیجیتال محسوب می شود. از سیستم های بانکی و پزشکی گرفته تا فروشگاه های اینترنتی و سامانه های دولتی همگی بر پایه نرم افزار بنا شده اند

در سطح پایه نرم افزار زبان ماشین را مدیریت می کند زبانی که از مقادیر دودویی تشکیل شده و مستقیما با پردازنده ارتباط دارد. اما آنچه برای کاربران و مدیران اهمیت دارد لایه های بالاتری است که تجربه کاربری امنیت سرعت و مقیاس پذیری را شکل می دهند

تقسیم بندی فنی نرم افزار و کاربرد واقعی آن

تقسیم بندی فنی نرم افزار کمک می کند بدانیم هر سیستم دقیقا چه نقشی در معماری کلی یک پروژه ایفا می کند. این شناخت برای طراحی سایت های حرفه ای و توسعه سیستم های اختصاصی کاملا حیاتی است

نرم افزارهای پایه یا برنامه نویسی

نرم افزارهای پایه ابزار اصلی برنامه نویسان هستند. این دسته شامل ویرایشگرهای کد کامپایلرها مفسرها و اشکال زداها می شود. بدون این ابزارها توسعه هیچ نرم افزاری ممکن نیست

• ویرایشگرهای متن برای نوشتن کد
• کامپایلرها برای تبدیل کد منبع به زبان قابل فهم سیستم
• مفسرها برای اجرای مستقیم کد
• اشکال زداها برای شناسایی خطاهای منطقی

در پروژه های حرفه ای طراحی اختصاصی بدون CMS انتخاب ابزارهای برنامه نویسی تاثیر مستقیم بر کیفیت نهایی محصول دارد. استفاده از تکنولوژی هایی مانند ASP.NET Core و Node.js دقیقا از همین نقطه آغاز می شود

نرم افزارهای سیستمی

نرم افزارهای سیستمی وظیفه مدیریت منابع سخت افزاری را بر عهده دارند. سیستم عامل ها درایورها و ابزارهای مدیریتی در این گروه قرار می گیرند

سیستم عامل به عنوان لایه میانی بین سخت افزار و نرم افزارهای کاربردی عمل می کند و اگر این لایه به درستی انتخاب نشود کل پروژه با چالش مواجه خواهد شد

نرم افزارهای کاربردی و نقش آن ها در کسب و کار

نرم افزارهای کاربردی همان چیزی هستند که کاربر نهایی با آن تعامل دارد. از سیستم های حسابداری و انبارداری گرفته تا پنل های کاربری و سامانه های فروش آنلاین همگی در این دسته قرار می گیرند

در تجربه عملی شرکت برنامه نویسان دانش برتر سهند بیشترین ارزش آفرینی دقیقا در همین لایه اتفاق می افتد. جایی که نرم افزار باید هم امن باشد هم سریع و هم متناسب با فرآیندهای واقعی سازمان طراحی شود

• سیستم های مالی و حسابداری
• سامانه های مدیریت داده
• پنل های کاربری حرفه ای
• نرم افزارهای آموزشی و سازمانی

طراحی اختصاصی این نرم افزارها بدون استفاده از CMS های آماده باعث افزایش امنیت و سرعت و کاهش وابستگی می شود. این رویکرد مخصوصا برای کسب و کارهای فعال در تهران تبریز مشهد اصفهان و شیراز که رقابت بالایی دارند کاملا منطقی است

بدافزارها و ریسک های پنهان نرم افزار

بدافزارها طیف وسیعی از نرم افزارهای مخرب هستند که امنیت سیستم ها را تهدید می کنند. شناخت این دسته برای مدیران کسب و کار نه فقط متخصصان فنی ضروری است

• ویروس ها که قابلیت تکثیر دارند
• کرم ها که بدون میزبان گسترش می یابند
• تروجان ها که خود را به شکل نرم افزار سالم نشان می دهند
• جاسوس افزارها که اطلاعات کاربران را جمع آوری می کنند

در پروژه های حرفه ای امنیت نرم افزار از مرحله طراحی معماری آغاز می شود نه بعد از پیاده سازی. این یکی از اشتباهات رایج کسب و کارهاست

ابزارهای تبلیغاتی مزاحم (Adware)

ابزارهای تبلیغاتی مزاحم نرم افزارهایی هستند که تبلیغات اینترنتی را برای تولید درآمد اجرا یا دانلود می کنند. این ابزارها اطلاعات کاربران را جمع‌آوری می‌کنند و رفتار آن‌ها در وب را تحلیل می‌کنند. با اینکه تهدید مستقیمی برای امنیت ندارند، اما نقش مهمی در تجربه کاربری دارند و می توانند باعث کاهش کارایی سیستم شوند.

نرم افزارهای جانبی و مدیریت داده

نرم افزارهای جانبی یا Utilities شامل ابزارهای مدیریت سخت افزار و نرم افزار هستند. برخی نمونه‌ها عبارتند از:

• پارچه‌سازهای دیسک سخت (Disk Defragmenters)
• نرم افزارهای ویروس یاب
• ابزارهای پشتیبان گیری و بازیابی اطلاعات

نرم افزارهای پشتیبان و بازیابی اطلاعات (Data Backup and Recover Software) ویژگی هایی فراتر از کپی ساده ارائه می کنند و به سازماندهی، زمان‌بندی و بازیابی آسان اطلاعات کمک می کنند.

نرم افزارهای پردازش داده و شبیه سازی

این نرم افزارها کاربرد گسترده‌ای در زمینه حسابداری، انبارداری، حقوق و دستمزد و فروش دارند. نرم افزارهای شبیه سازی و مدل سازی برای آموزش، تحقیق و بهینه‌سازی فرآیندها در صنایع مختلف مانند هواپیماسازی و طراحی خودرو استفاده می‌شوند.

نرم افزارهای سیستم خبره و بی‌درنگ

سیستم‌های خبره قادر به انجام تصمیمات هوشمند مشابه انسان هستند و در حوزه‌هایی مانند ترجمه، تفسیر زبان و معاینه پزشکی کاربرد دارند. نرم افزارهای سیستم بی‌درنگ برای مراکز تولیدی مانند پالایشگاه‌ها طراحی شده‌اند تا به محض وقوع یک رویداد واکنش نشان دهند.

نرم افزارهای سیستم نهفته

این دسته شامل برنامه‌هایی است که در تجهیزات کوچک و بزرگ مانند اسباب بازی، خودرو و تجهیزات پزشکی تعبیه شده و عملکرد دستگاه را کنترل می‌کنند. برنامه نویسی دقیق و امن در این حوزه اهمیت حیاتی دارد.

تقسیم بندی حقوقی نرم افزار

نرم افزار علاوه بر ارزش فنی، دارای ارزش اقتصادی و حقوقی است. تقسیم بندی حقوقی کمک می‌کند روابط بین تولیدکننده، مالک و کاربر نهایی روشن شود و از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری کند.

نرم افزارهای سفارشی (Custom Software)

این نرم افزارها برای یک سازمان یا کاربر خاص طراحی می‌شوند و تمام ویژگی‌های آن مطابق با نیازهای آن کاربر است. نرم افزار سفارشی می‌تواند از نظر حقوقی شامل قرارداد سفارش یا رابطه کارگر و کارفرما باشد و از نظر مالکیت به نرم افزار اختصاصی یا متن باز تقسیم شود.

نرم افزارهای رده عام (Off-the-Shelf Software)

برخلاف نرم افزارهای سفارشی، نرم افزارهای رده عام بدون هدف‌گذاری برای یک کاربر خاص تولید می‌شوند و طیف وسیعی از کاربران می‌توانند از آن استفاده کنند. خرید این نرم افزارها معمولاً با پذیرش شرایط لیسانس همراه است.

نرم افزار رایگان (Free Software)

نرم افزار رایگان به کاربران اجازه استفاده، تغییر و توزیع داده می‌شود. ویژگی مشترک نرم افزارهای آزاد و متن باز دسترسی کامل کاربران به کدهای منبع است.

نرم افزارهای منبع باز و منبع بسته

در نرم افزارهای منبع باز، کد منبع برای اصلاح و استفاده در دسترس است. نرم افزارهای منبع بسته برای عموم منتشر نمی‌شوند و دسترسی به کد محدود است.

نرم افزارهای اختصاصی (Proprietary Software)

این نرم افزارها متعلق به یک شخص یا شرکت هستند و استفاده از آن‌ها مستلزم خرید یا مجوز بهره‌برداری است. کاربران قادر به تغییر یا توزیع کدهای منبع نیستند.

نرم افزارهای مشروط و جزئی (Shareware and Retail Software)

نرم افزارهای مشروط برای آزمایش در اختیار کاربران قرار می‌گیرند و نسخه‌های جزئی فروخته می‌شوند. نمونه معروف نرم افزار جزئی Microsoft Office است که نیاز به خرید مجوز دارد.